Ouder worden betekent je tanden één voor één uit
je mond zien vallen en - gelijk met je haar - je sociale kring langzaam zien
uitdunnen. Oud worden betekent verder leven, doorleven, overleven. Hoe ouder
je wordt, hoe meer mensen er om je heen verdwijnen. Hoe ouder, hoe eenzamer,
hoe onzichtbaarder ... tot je er op een dag helemaal niet meer bent.
Iedereen heeft met dit lastige vooruitzicht te maken en een paar morrende,
seniore Engelsen hebben een videoclip opgenomen om de wereld te laten weten
dat zij er in ieder geval nog wel zijn. Ze noemen zich The Zimmers
- de Rollators- en zingen My Generation. Het lied is oorspronkelijk
van de jaren zeventig band The Who en in de tekst zit een van de onsterfelijke
regels uit de rock n roll: hope I die before I get old.
I hope I die before I get old. Goeie grap van die oudjes. Lol.
Zelfbehoud Don't write me off cos i'm 90 staat op een bord dat de de
zanger van de band, Alf, in de clip ophoudt. Op een ander staat Getting
old doesn't mean giving up. De zingende bejaarden hebben een dubbele boodschap.
Ze willen niet opgegeven worden door de samenleving, de kinderen, de familie,
de mensen in de buurt. En ze willen ook zichzelf niet opgeven. Ik kan me daar
wel iets bij voorstellen en dat betekent dus dat ook ik bezig moet blijven om
de boel levendig en aangenaam te houden, zolang het kan.
Vraag die wel bij me opkomt is hoe ver en hoe lang je op je oude dag door wilt
gaan met zelfbehoud? In welke mate laat je bijvoorbeeld medische technologie
en andere gezondheidsregimenten toe in je leven? Voor oudjes met moeilijke benen
die er nog op uit willen, lijkt de rollator me inderdaad een uitkomst. Dat is
geavanceerder dan een kruk of een wandelstok. En een kunstgebit lijkt me waar
nodig ook OK. Niet op de laatste plaats omdat het er beter uitziet dan een mond
met gaten.
Dieet
Maar zal ik mezelf bijvoorbeeld ooit aan een nierdialyse- of beademingsapparaat
willen laten hangen? Of zal ik een hartoperatie willen ondergaan, mocht de medische
indicatie serieus zijn? Of zal ik - om nog maar iets te noemen - ooit gaan dieeten
omdat het goed voor me is? Dat laatste denk ik in ieder geval niet. Dan zou
ik toch serieus het gevoel hebben dat ik mezelf aan het afschrijven ben. Hoewel.
Ik dan op feestjes en partijen natuurlijk wel goed meepraten met de diëtende
legioenen, de hongerende kasten die menen dat ze lang en gelukkig kunnen leven
door dun te worden. En sociale inschrijving bij de dieettroepen is met het oog
op het risico om als OWM (ouder wordende mens) afgeschreven te worden natuurlijk
wel oppurtuun.
Hm, keuzes, keuzes. Dat houdt ook al niet op als je ouder wordt. De laatste
tijd zeg ik wel steeds makkelijker nee tegen de dingen, maar ik ben toch zeer
benieuwd wat ik zal doen als de tijden van hartbewakingsapparatuur en nierdialyse
daadwerkelijk mochten opduiken. Want praatjes vullen geen gaatjes.
Orson Welles
Orson Welles deed ook niet aan dieet en kreeg zo'n monstrueus lichaam van zijn
buitensporig eet- en drinkgedrag, dat hij in een rolstoel vervoerd moest worden.
In 1985 is hij overleden aan een hartaanval, zeventig jaar oud, met nog precies
101 projecten op de plank.
The Zimmers spelen in een BBC documentaire die in mei 2007 zal worden
uitgezonden. Documentairemaker Tim Samuels heeft overal in Groot Britannië
geïsoleerde bejaarden opgezocht, die hun woning niet kunnen verlaten of
die opgesloten zitten in verzorgingstehuizen.
In de finale van de show komt een groep bejaarden samen om de samenleving die
hen aan de kant probeert te schuiven wakker te schudden. De oudjes vormen een
rockgroep en bestormen de hitparade.
De single komt uit op 21 mei en opbrengsten gaan naar een goed doel.
Pete Townshend - de lange armslingerende gitarist van The Who - leeft overigens
ook nog steeds en heeft een webzog.
Townshend heeft er zo te zien weinig last van dat hij vanwege zijn ouderdom
wordt opgegeven en uitgeschreven. Hij werkt samen met ene Rachel Fuller in een
(podcast)show die In The Attic heet. Van alles en iedereen treedt er
op: The Magic Numbers, The Flaming Lips, Whoever.
Watch as Pete Townshend jams with tomorrows legends, probeert een
website de internetbezoekers te motiveren om de filmpjes van The Attic
te bekijken. Ben benieuwd of Pete ook nog met The Zimmers gaat jammen.
Mrs. Dubose
Een tijdje terug heb ik To Kill
a Mockingbird van Harper Lee gelezen. Een verhaal in het boek gaat over
buurvrouw Dubose, die aan kanker overlijdt. De vrouw gelooft in haar eigen onafhankelijkheid
en wil zonder verdoving van medicijnen de dood tegemoet. Elke dag traint ze
dit door een paar uur van medicijnen af te zien. Buurjongen Jem - met zusje
Scout een hoofdfiguur in het boek - helpt haar door zachtjes voor te lezen uit
een ongelofelijk saai en langdradig boek. De buurvrouw probeert de helse pijnen
van haar wegterende lichaam te weerstaan door zich te concentreren op het geluid
van de voortkabbelende kinderstem. Op een avond - de buurjongen is er niet bij
- lukt het haar om te sterven zonder medicijnen.
Courage is not a man with a gun in his hand
Jem verneemt pas achteraf dat het zijn taak was om het lijden van de vrouw te
verlichten. Voor Jem zijn de voorleessessies een straf die zijn vader hem heeft
opgelegd, omdat hij onaardig tegen de buurvrouw is geweest. Omdat buurvrouw
Dubose tijdens het voorlezen door de pijn regelmatig buiten bewust zijn raakt
en Jem denkt dat ze het grootste deel van de voorleestijd slaperig ligt te suffen,
vindt Jem de straf de meest onzinnige straf die hij ooit heeft gehad. Omdat
hij niet de toorn van de buurvrouw, noch die van zijn vader durft te trotseren
ondergaat hij zijn straf echter gedienstig. Als Jem na de dood van de buurvrouw
de ware reden van zijn straf verneemt is hij uit het veld geslagen. Vader Atticus
geeft zijn zoon er een gratis les bij:
I wanted you to see something about her - I wanted you to see what real
courage is, instead of getting the idea that courage is a man with a gun in
his hand. It's when you know you're licked before you begin but you begin anyway
and you see it through no matter what. You rarely win, but sometimes you do.
Mrs. Dubose won, all ninety-eight pounds of her. According to her view, she
died beholden to nothing and nobody. She was the bravest person I ever knew.
Ongelegen
In de verfilming van To Kill a Mockingbird uit 1962 (met Gregory Peck)
komt dit verhaal overigens niet terug. Wellicht werd deze voorstelling door
Hollywood als iets te zwaar voor de magen van het Amerikaanse filmpubliek beschouwd,
hoewel de boodschap er een van goedgelovigheid is: de weg van het lijden is
de weg naar bevrijding.
Het kan natuurlijk ook dat de scene er is uitgeschreven, omdat filmbezoekers
begin jaren '60 liever keken naar de feestelijke bevrijding van schier onrecht,
dan de lijdensweg naar die bevrijding toe. Maar dat lijkt me niet. Suffering
sells en het verhaal van de Spotvogel zit vol met lijdenswegen zonder dat
er een uitbundige bevrijding volgt.
Of misschien dat het bioscooppubliek toch liever zag dat helden mannen met
pistolen zijn, in plaats van eenzaam stervende oude vrouwen. Dat zou kunnen.
De beslechting van het onrecht in To Kill a Mockingbird, wordt uiteindelijk
ook voltrokken door een man met een mes.
Misschien was het wel gewoon lastig het sterfverhaal van Mrs. Dubose in het
scenario in te passen en is het daarom weggelaten. Lijkt me zeer aannemelijk
eigenlijk, het oude en het zieke komen immers wel vaker ongelegen.
Voor Mrs. Dubose was in de opvoering van To Kill A Mockingbird door
het Brave
New World Repertory Theatre overigens wel een rol weggelegd.
