Waarom zijn kinderen geinteresseerd in dino's?
De vraag hierboven is een zoeksleutel waarmee iemand deze week via Google op
Screenwork.nl terecht is gekomen. Ik vind het een boeiende vraag en heb hem
jaren geleden al eens opgetekend in notities die ik gemaakt heb tijdens een
dagje gamen met het dinospel Nanosaurus. De aantekeningen heb ik met
het artikel over Nanosaurus op mijn
bebbellog geplaatst en zo zijn ze bij Google terecht gekomen.
Dinosfeer
Kinderen zijn in dino's geïnteresseerd omdat de wereld van de dino's enorm
tot de verbeelding spreekt. De plaatjes zijn mooi en de verhalen zijn fantastisch.
Die fantastische verbeelding heb ik destijds als een actieve beleving proberen
op te tekenen en om te kijken wat ik ook al weer precies had geschreven, heb
ik mijn zielenroerselen uit 2000 in een zelfstandige blogje over de Dinosfeer
uitgewerkt. Samenvatting: de beleving van de dinosfeer schuilt in een hoekje
van het spelbewustzijn.
Spelbewustzijn
Wat gebeurt er als ik achter de terminal met Nanosaurus bezig ben?
Wat doet het spel bij mij als ik speel? Ik probeer te begrijpen wat mijn computerspelbewustzijn
is? Wat zit er allemaal in? Wat gaat er in om? Hoe werkt het?
Cheats
Bedroevende beginconstatering is dat
het me zelfs met cheats niet lukt om het spel tot een goed eind te
brengen. Het spel is lastig en ik heb het opgegeven. Dat was even jammer, maar
inmiddels vermaak ik me prima door er met mn wapens lekker op los te knallen.
Vol overgave vuur ik in onophoudelijke raids mijn machinegeweren leeg op de
wilde beesten die tussen de bomen en de bergen op me af komen. Boven de lavazee
zet ik het complete arsenaal zelfzoekende raketten en ultrasonische geluidsgolven
in om vliegende dino's van me af te houden. De vijand hou ik met stevig wapengeweld
op afstand en het geeft een enorme kick om lekker agressief te kunnen zijn zonder
dat dat consequenties heeft. Ik knal alles kapot wat beweegt en sterf als mijn
tijd om is. Gelukkig kan ik elk spel met een een paar nieuwe levens weer herstarten.
Oerbeleving
De combinatie van activiteit in een wereld met 3D-beelden zorgt er
voor dat mijn actuele beleving vrijwel volledig kan overgaan naar een virtuele
wereld die ergens tussen de computer en mijn bewustzijn boven de werktafel zweeft.
De wereld om me heen komt op een lager plan en als Loes me wat vraagt vergeet
ik antwoord te geven.
Naast de vreugde aan het gevecht bespeur ik in de dinosfeer een soort oerbeleving
van het landschap. Als ik tussen de varens en bergen, de bomen en de watertjes
rondren, heb ik het idee dat ik in een wereld terecht ben gekomen die beter
voelt dan de wereld van hier en nu. De kleuren en de vormen van het oerbos in
de dinosfeer zijn een warme mantel waarin je kunt weglopen uit de mensenwereld
van steen, staal en glas. De dinowereld is een psychofenomenale ervaring, waarin
de betekenis van de dingen geen woorden nodig hebben om betekenis te krijgen.
Een orde der dingen - een ongereflecteerde harmonie die uitzichzelf rechtvaardig
lijkt, alsof de goden de wereld nog niet hebben verlaten.
Boek
De mytische oerervaring van de dinowereld ken ik ook van vroeger. Wat
ik met Nanosaur beleef is hetzelfde als toen ik eens een prachtig boek met kleurentekeningen
van dino's kreeg. Een paar illustraties moesten nog als stikker worden ingeplakt
en dat maakte het boek helemaal geweldig. In dagdromen bij de plaatjes maakte
ik allerlei fantastische avonturen mee met Brontosaurussen, Triceratops en de
kwaadaardige T-Rex. De wereld was groen en wreed en uiteindelijk ging iedereen
er aan, behalve ik. Ik raakte bevriend met de Triceratops en dat leek me een
goede basis voor een lang en gelukkig leven.
Klein en kwetsbaar
Als ik mijn persoonlijk ervaring met de kinderspelende dinoziel in
een cultuurpsychologische voorstelling probeer te vangen zou ik zeggen dat de
dinoverbeelding het kinderlijk besef van de eigen kleinheid relativeerd. Een
kind dat over dino's fantaseert realiseert al snel dat een mens met blote handen
weinig kans maakt op overwining als het op een krachtmeting aankomt. Daarbij
groeit het besef dat deze situatie niet alleen voor het kind zelf geldt, maar
voor ieder ander mens in de wereld. In de sociale perceptie van de wereld nivelleert
dit inzicht de status van de anderen en wordt het kind groter en sterker. Doordat
het de zwakte van anderen realiseert, wordt het kind zich bewust van zijn eigen
potentiële kracht. De dinofantasie helpt het kind af te rekenen met zijn
Calimerocomplex, de negatieve grondervaring van de wereld, waarin het kind door
de omgeving vanwege zijn kleine kind-zijn niet serieus wordt genomen. Door vriendschap
te sluiten met dino's bereidt het kind zich voor op een wereld waarin het zelf
zeggenschap kan vergaren.
Groot en machtig
Dino’s geven kinderen gevoelens en begrip van macht en kracht, en stimuleren
zo een relativerende kijk op de sociale en fysieke verhoudingen in wereld van
de dingen en de mensen. De kracht en de grootte van de dino maakt het kind duidelijk
dat alles wat sterk, in beginsel ook zwak is, en dat het sterke mettertijd kan
en zal verdwijnen. De verhouding tot 'de groten' die het hier en nu van het
kind domineren (nare andere kinderen, lastige volwassenen) heeft geen permanente
status, maar zal vroeg of laat veranderen. Vriendschap met de dino's geeft vertrouwen
in de toekomst.
Zo bezien zijn volwassen mannen en vrouwen die nog in de dinosfeer verblijven
nog niet in gelegenheid geweest om aan hun 'kleine' status in de wereld te ontkomen
en toereikende zeggenschap te vergaren. Maar het kan natuurlijk net zo goed
dat deze gedachtenflux onzin is en dat een dinotik juist een uitstekende manier
is om oude en nieuwe frustraties met beelden en symbolen te lijf te gaan. Misschien
heeft de dinosfeer helemaal geen gefrustreerde machtsdimensie, maar voeden dinoliefhebbers
juist graag hun innerlijke kind, zolang het niet dood is en leeft.
Illustratie: In A Sound of Thunder nemen mensen het op tegen
een soort aapdino's. Als een groep wetenschappers aan tijdreizen gaat doen komen
de monsters op tijdsgolven de evolutie binnen.
Technodraai
De dinosfeer krijgt in games en film een nieuwe dimensie door de verbinding
met toekomsttechnologieën. Biogenetica, klonen, quantumfysica, tijdreizen
en alternatieve paden van evolutie raken in sublieme fantasieën met elkaar
versmolten. Nanosaurus, Jurassic Park, Peter Jackson's King Kong,
en de A Sound of Thunder (2005) stuwen de beleving van de
dinosfeer naar nieuwe hoogten.
De lijn van de technodinoverhalen is in alle verbeeldingen ongeveer hetzelfde:
de spelers proberen de evolutionaire gedrochten te beheersen voor een hoger
doel, schoonheid, commercieel gewin of wetenschap. Maar als de technologieën
die daarvoor worden ingezet de oerkrachten aanraken, gaat het mis. Mens ontmoet
monster en de pleuris breekt uit. De rust in de dinosfeer blijkt fragiel en
is niet zomaar hersteld.
Psychofenomalie in de technologische beleving van de dinosfeer is de subflux
van een fantast, die niet in de gaten heeft dat hij fantaseert en veronderstelt
dat met een overwinning op de prehistorische reptielen automatisch ook zeggenschap
in de wereld van steen en glas is gewonnen. Dat is waarschijnlijk niet het geval.
En daarom is het belangrijk om het niet al te persoonlijk te nemen als je een
spelletje wint of verliest, want met kwaaie verliezers en borstkloppende winnaars
wordt niet graag gespeeld. Ze zetten zich buitenspel en raken verbitterd, maar
hier moet ik een andere keer maar eens op door.
Artikel over Nanosaurus
| 
