Van de week ben ik naar een cursus herkaderen geweest. "Reframing" heet dat op z'n engels en het betekent zoveel als dat iedereen wel eens dom uit zijn nek zit te lullen en dat je daar iets aan zou kunnen doen. Ik weet niet of de cursusleider accoord zou gaan met de frasering "dom lullen" maar het is wel waar het op neer komt. In het leven van alledag laten mensen zich vooral leiden door napraterij, stoerdoenerij grootspraak en andere sentimenten (vooroordelen, veronderstellingen) die allerhande weerzin oproept bij de te adviseren ander op het moment dat de adviserende partij zijn of haar mond opendoet. Het zou de adviseur tot voordeel strekken als ze zich daar bewust van werd, want dan zou zij er iets aan kunnen doen.

Somber
Whatever the theory. De cursusleider, zo bleek in de loop van de middag, was niet helemaal tevreden over de voortgang van onze cursusgroep. Het 'kader' van de cursisten vond hij dermate gesloten dat manieren om een beetje kritisch naar je zelf te kijken en je woorden wat effectiever te formuleren niet helemaal doorkwamen. De man werd er een beetje somber van en hij gaf te kennen dat hij nog nooit een groep had meegemaakt waarbij 'het' zo stroef liep.

Repliek
De cursisten gaven als repliek dat ze de theorie vaag en de voorbeelden niet sprekend vonden en dat er veel van hetzelfde werd herhaald. Nu .. daar was de cursusleider het niet mee eens en met een verwilderd gevoel verlieten cursisten en cursusleider de voorstelling aan het eind van de dag.

"Het is misschien eens tijd dat die cursuleider zichzelf eens reframet," zei een collega met wie ik nog een biertje ben gaan drinken heel grappig.

Omgaan met vooroordelen
Later bedacht ik me dat ik op de lagere school in het midden van de jaren zeventig ook al eens een cursus herkaderen heb gehad. Toen heette dat een cursus "Omgaan met vooroordelen". Klassikaal werd er een cursusmap doorgenomen en met z'n allen keken we naar een begeleidend programma op School TV. Dat was behoorlijk vernieuwend.

Arabieren met messen
Er werd een map uitgedeeld waarbij je op een lijst van uitspraken per uitspraak moest aangeven of je dacht dat het gezegde waar was of een vooroordeel. Een van de uitspraken waar we antwoord op moesten geven was: Arabieren hebben altijd een mes op zak.

Ik had geen idee wat Arabieren waren en om deze kennisleemte te verhullen zei ik toen maar "dat is waar". Dit bleek niet juist.
"Dat Arabieren altijd een mes op zak hebben is een vooroordeel," verduidelijkte de onderwijzer. Een klasgenoot die wat meer had meegekregen van de sentimenten in de wereld hierop reageerde met "maar Arabieren hebben wel váker een mes op zak dan Nederlanders, dus het is wel een beetje waar". Dat vond de onderwijzer geen goed alternatief. Dat mensen denken dat Arabieren met messen op zak lopen, dat was nou juist het vooroordeel, dat was niet waar.

"Ik geloof er niks van," zei de klasgenoot. Met een rood hoofd stuurde de meester onze klasgenoot de gang op.

Verwijfd
Op School TV werden vervolgens beelden getoond van een paar mannen die zich in een kleedkamer met oogschaduw en lippenstift voor een spiegel aan het optutten zijn, terwijl ze over kleding in de uitverkoop praten. "Is dit normaal gedrag," vroeg de onderwijzer? Ik dacht iets geleerd te hebben en zei: "als ze dat leuk vinden wel". Ik bleek het echter wederom niet te begrijpen. "Nee, dit is geen normaal gedrag," zei de onderwijzer en zijn hoofd werd weer rood. "Mannen praten over sport of auto's, maar niet over lippenstift en de uitverkoop. Deze mannen zijn geen mannen. Zij zijn verwijfd en dat is niet nomaal."

Christelijk
Nou was mijn school een christelijke school en christenen hebben - dat weet iedereen - serieuze moeite met manvrouwrollen die niet stereotiep zijn. Gelukkig hebben christenen ook mooie uitdrukkingen en één van de mooie is wel die over de balk en de splinter ..

"En wat ziet gij den splinter, die in het oog uws broeders is, maar den balk, die in uw oog is, merkt gij niet?" (Matth. VII, 3)